Sunday, December 7, 2014

Top Ten Best Dressed Women of India

In my best dressed list, I have included women who belong to different age groups.  One common thing about the older women in the list is that they have each figured out what look suits them the best and they choose the clothes and the accessories that they are comfortable with to enhance that look.  Maybe it comes from being comfortable in their own skin. (All photos are from Google images)

                                                                 Best Dressed

                                                                             No 10
                                                                     Poonam Sinha


Sonakshi didn't make it to the list but her mom did. Very few women wear fresh flowers in their hair these days and manage to make them look glamorous - she does. The bindi maybe too big but she has a style very much her own.
                                                                           No  9                                                                    

                                                                    Dolly Thakore

From a news anchor on Doordarshan in the eighties to now,  Dolly has transitioned well.  She is always impeccably dressed - whether wearing a saree or something else.

                                                                        No. 8


Her daughter-in-laws didn't make it to my best dressed list, but she did. Arguably the first mom of Indian industry, she is always very color coordinated. With a handbag that matches her saree and just the right amount of jewelry- diamonds or pearls- that reflect the same color, she has figured out a look that works for her.
                                                                      No  7                                                    
                                                                   Lara Dutta


Since getting married, Lara's style has become more elegant. Whether she is wearing Indian clothes or western, I feel she bears in mind her new status and dresses accordingly.
                                                                      No 6                                                                    

                                                                Madhoo Shah


I like the way she dresses. She tries to wear different things - not always successfully - but in the end manages to look good. 

                                                                         No 5
                                                                   Sonia Gandhi


I admire the way Sonia Gandhi has made saree her own. But of course she had a great role model in her mother -in-law who was one of the first women to show India how to wear cottons well.

                                                                        No 4

                                                                  Simi Garewal


She does a good blend of eastern and western fashion and always dresses very age appropriate.

                                                                       No.  3

                                                                  Sonam Kapur


Her fashion sense is very youthful - just right for her age. I have not seen any photos of her where she is not dressed tastefully.

                                                                                 No. 2
                                                                       Karishma Kapur


Very few Indian women know how to wear both Indian and western fashions well. Karishma does. She does a very good mix of both.                
                                                                            No. 1

                                                                   Chanda Kochchar

When it comes to effortless style no one, in my view,  comes close to Chanda Kochchar. Perhaps it is her job and title -  CEO of a major financial organization, that add glamour to her understated elegance but she always looks classy - with just the right amount of diamonds - never gold.  Plus she knows how to wear colors well. I can't say enough about her style. She was the inspiration for this list.

Email us:
This post has been made possible by images from google. 

Saturday, December 6, 2014

Top Ten Worst and Best Dressed Women of India

What right do I have to comment on anybody's style? None, really. But I have always enjoyed reading Mr Blackwell's lists of top ten best and worst dressed people. And I did not come across any such list featuring Indian women, so I thought I should come up with one.

There are so many online photo-galleries now, with pictures of celebrities and non- celebrities attending diwali, birthday and eid bashes to chautha ceremonies and prayer meetings, that it is easy to see who is wearing what and where. Mostly they are the usual suspects  -same people who move from event to event,  so it is easy to figure out a pattern in the way they dress.

For my worst dressed list I have included women who I think pay attention to what they wear and how they look but somehow get it wrong, mostly by overdoing it.

I always wish that all my posts should be bi-lingual - in english and in marathi. It doesn't happen. But I have tried to do it here, whenever possible. (All photos are from Google images)

                                          Worst Dressed
                                                                          No. 10
                                                                   Aishwarya Rai              

Why does she wear those anarkalis? With yards of fabric flowing below the waist they belong nowhere else but on the silver screen. Why have Indian designers taken them out of Umrao Jan and Pakeeza and brought them out on the streets and why have Indian women embraced them, I am not sure.

ऐश्वर्याचं जेंव्हा नविनच लग्न झालं होतं तेंव्हा हरिवंश राय बच्चन यांच्या जन्म शताब्दी निमित्त लिंकन सेंटर मध्ये झालेल्या एका कार्यक्रमाला ती नवरा आणि सासऱ्यांच्या बरोबर आली होती.  तेंव्हा तीनं  भडक गुलबक्षी रंगाचा चमकता अनारकली घातला होता. भडक गुलबक्षी रंगाचा चमकता अनारकली न्यूयॉर्कमध्ये घालू नये. तो कुठेच घालू नये. तो उमराव जान  आणि पाकीझानी सिनेमाच्या पडद्यावरच घालावा.

                                                                              No 9

                                                                        Vidya Balan


Some people may find her well -dressed,  I don't. With her 60's style long sleeved blouse she appears to be trying to cover up her arms more than making a fashion statement.

मीना कुमारी स्टाईल लांब बाह्यांची पोलकी घातलेले विद्या बालनचे इतके फोटो नेट वर आहेत कि असं वाटत ती त्या लांब बह्यांमध्ये अडकुन पडलीय.
                                                                             No. 8


Always shining and shimmering with tons of heavy gold jewelry, loud eye make up, and golden hued sarees - need I say anything more about her style.

रेखाच्या सोनेरी स्टाईल बद्दल कमीच बोललेलं बरं.
                                                                           No. 7
                                                                     Supriya Sule

चुरगळलेली कॉटनची साडी आणि दोऱ्यात ओवलेलं मंगळसूत्र - पण कशासाठी?
Many women have shown that cotton sarees can be worn beautifully- for example: Indira Gandhi, Sonia Gandhi, Jaya Jetley and many others.  Supriya Sule is not one of them. Maharashtra needs and deserves better dressed women politicians, I think.

                                                                     No. 6

                                                                       Madhuri Dixit

It is unfortunate that in spite of being in the show business for a long time and living abroad for many years, Madhuri has not been able to develop a unique style of her own .

स्मिता पाटीलला स्वतःची विशिष्ट स्टाईल होती. माधुरीला नाही. 

                                                                             No. 5                                                                        

                                                                        Gauri khan

In spite of being a star -wife and probably having access to the best shopping places in the world, her style seems to be stuck in clothes that are either too short or too tight or too low cut.       

                                                                            No. 4

                                                                  Malaika Arora Khan

Like  Gauri khan, Malaika Khan wears clothes that are always more revealing than necessary.
                                                                             No. 3
                                                                         Shobha De

After commenting on other people's style for years, Shobha De hasn't been able to come up with a decent style of her own either. I have seen her photos at parties and events where she is dressed in some odd outfits in neon colors and wearing chunky mismatched costume jewelry.

                                                                          No. 2
                                                                  Poonam Dhillon

There are a lot of photos of this yesteryear actress on line - mostly badly dressed.

                                                                           No 1
                                                                    Kiran Juneja

She looked cute in Buniyad.  Now she is an example of what not to wear.

Next Post : The Best Dressed List.

Email us:

Saturday, November 29, 2014

It's the most wonderful time of the year...

        Top ten things I love about Christmas in New York




To me it tastes like Indian basundi - rich and creamy - with eggs. Unfortunately, you can drink it only so much. It's heavy!                                                                          

 No. 9
Pumpkin pie


Of all the pies, this is my favorite! Maybe because it is seasonal. You don't get it after winter. I like the smooth velvety texture of the pumpkin filling over apple pie, any berry pie, pecan or key lime pie.


Pumpkins are harbinger of winter. When they start arriving in the market in October, before Halloween, I know winter is not far behind. With their plump round shape, they look as cute as chubby babies. And that bright orange color adds so much life to the otherwise gray- brown wintry landscape.

Roasted chestnuts from the carts on Fifth Avenue

This is my ritual- when I go to Fifth avenue to see the Rockefeller Center Christmas tree or the window displays at Bergdorf and Saks or just for a walk, I always buy a small bag of roasted chestnuts from the pretzel carts. It's so much fun to shell and eat the warm chestnuts while walking through the hordes of shoppers.

 No. 6
Christmas Music on radio
A week before Thanksgiving radio stations start playing Christmas music all day long. There are so many beautiful Christmas songs by Bing Crosby, Andy Williams and others and I like them all. But my Chirstmas season would be incomplete if I didn't hear Jose Faliciano's Feliz Navidad .

Weary shoppers on cold wintry nights

When it gets dark at 4 pm, it feels good to have the stores stay open late into the night. And since I don't have to do any gift- giving, I can just enjoy watching other people lug their heavy shopping bags.      

   No. 4
Department store window displays
Mumbai and Pune have their own version of displays during Ganapati Festival. Unfortunately, I am never there, around that time of the year, to see those. But I make sure to check out all the window displays on Fifth avenue during the holidays.         

      Skaters at the Rockefeller Center skating rink and at the Wollman rink in Central Park

Coming from a tropical country, I don't get the joy of skating on ice in freezing temperatures; but it is fun to watch!

    Rockefeller Center Christmas tree

This year the tree is a 85 foot tall Norway Spruce from Hemlock Township, Pennsylvania. 45,000 lights will be used to decorate it.
    No. 1
And the number one thing I love about Christmas in New York:

Christmas trees for sale on city sidewalks

  Most of them come from Canada. Through bitter cold, winds, snow, and sleet the sellers stand by their trees wrapping and primping them for the buyers to take home. And that's the best sight in NYC this time of the year.

It's the happiest season of all!

I have tried to make this post visually appealing by adding some images from google. In most cases if you click on the photo it will take you to the original web site.

Photos of Fall

Central Park looks so beautiful in fall! Not that it looks bad in other seasons. In summer it's all green. The trees are laden with green leaves and the grass is green too; it looks rather monochromatic but quite nice. In summer you really can't see anything beyond where you are in the park. You are surrounded by thick, dense vegetation and it is peaceful and tranquil. But as the trees begin to shed leaves, the park opens up. All the hidden treasures - the fountains, ponds, bridges and walkways that you couldn't see before because of all the greenery, come into view. And the changing colors of the leaves make the park look very lively. 

If I am not mistaken, there is a shot of this fountain in one of the Karan Johar movies.


New York city has so many beautiful parks. Just the Upper West Side has three big ones - Riverside Park, Morningside Park (below) and Central Park that is shared by the east and the west side of Manhattan.    


Helicopter flying over the cathedral of Sanint John

Email us:

Monday, November 24, 2014

If you had a magic wand....

I was very surprised to see that my son enjoys reading Sudha Murty's books. A few years ago, he picked up one of her books in a Mumbai bookstore. I think, that was simply because he was intrigued by the title. He didn't really know anything about Mrs. Murty or her books back then. But as a non-lover of milk, he was probably just curious to know why she stopped drinking milk or rather how she managed to stop drinking milk. Seeing him enjoy that book and read and re-read it several times, I got him a set of her books on my recent India visit.

Sudha Murty is the chairperson of the Infosys Foundation. All her books are about India and Indians. My son loves them all! The stories and the language is very simple and easy to understand. On the other hand, when I tried to get him to read Swami and His Friends by R. K. Narayan, something that I thought he would enjoy because it is a story of a young boy, for some reason I didn't have much luck.

Last year, he had to write an essay for school. I thought it was a difficult topic. I had no idea how to help him. Fortunately, he didn't need my help. He was able to use his imagination much better than I could ever have. What he wrote (excerpts below) shows the influence of Ms. Murty's story, Harry Potter and his own impressions of India.

The topic for the essay was : If you had a magic wand, whose life would you really like to make better?

Yeshee's answer to that question begins something like this:     

I try to hold on to Jatayu’s giant back, but the tighter I hold, the sweatier my palms get. I can see the dark clouds looming over my face. Jatayu veers left as my hands struggle to cling to his back. Then I feel it - the first drop of rain. Suddenly, it starts raining cats and dogs! It is raining so heavily that even Jatayu is surprised! Great, I think, now my palms are covered with sweat and rain water- the worst combination to stay on a bird! Then, I see a flash of lightning ahead of us and realize that we have to make an emergency landing. My voice is like a baby’s voice against the pounding rain as I struggle to say “Jatayu down!” 

As Jatayu descends, I see my first glimpse of the land. It is covered in dirt! As we look for a place to land, the only thing I can see all around us is mud. I realize that there is no way we can find a clean spot to rest and wait for the rain to stop unless we go to a town or a city of some sort. After a mile and a half of walking for what seems like hours in the rain we finally see a cluster of huts. I walk up to the first hut and knock. 

A thin dark man opens the door...I ask Jatayu to perch on a nearby tree and enter the hut... 

(I tried to get into my son's head. If I ask him a direct question, "tell me son, how did you come up with the idea of flying on the back of a giant bird?".  If I am lucky, I'll get the answer, "uhh, I don know". These days I have to compete with the iPad for his attention and the iPad always wins. So I have no choice but to try and get inside his head to figure out where the ideas are coming from.  Obviously, it comes from Harry Potter. There are a lot of giant things and flying things in Harry Potter. And now that I think about it, there is a lot about magic wands in Harry Potter. I wouldn't have connected magic wand to Harry Potter but my son did it right away, in his mind, after he saw the topic. I guess the schools and the teachers are smart! They know what the children are reading or are expected to read at a certain age and base their essay topics accordingly. And the essay that the child writes tells them what he has been reading, how he has absorbed it and how he is able to articulate it. I suggested the name of Jatayu for the bird. I have omitted the middle section: it basically describes what happens inside the hut. It has the influence of Mrs Murty's story and his own impressions of India gathered during our visits there. Influence of Harry Potter shows up again towards the end).

The essay ends this way:

...This is not the first time I have landed in India, so I know what is happening here. The family is so poor that they have nothing to eat or feed the baby, yet they will not let a guest go hungry. I am touched by the man’s hospitality. But I can not accept his offer. There is no way I can drink the milk that the baby will need in the morning.

The wind seems to have died down. I don’t hear the rain anymore. I hear a cock crowing outside. It must be close to day - break. I decide to leave. I tell the man I must resume my journey onward. I thank him for giving me shelter from the rain and say bye to the family.

As I climb on Jatayu’s back and he takes off, I take out my magic wand. I wave it over the village below. I want to give all the villagers good homes, enough food to eat and milk to feed their children and give them all regular work so that they can earn a decent living. 

Ever since I was a child I wanted to help people who were less fortunate. My family and I did a lot of things to help the poor and those in need. We donated money to charity and gave out food to local shelters. My parents told me that sometimes people take the life that they have for granted and forget that there are people, just like us, in other parts of the world who have to survive on the income of less than a dollar per day.

I am thinking of all this as I wave the wand. Nothing happens! I can't remember the spell I need to say to make the wand work! I don’t know what to do. Jatayu is flying high and fast. I ask him to slow down. I don’t want him to go so high that the village will go out of the range of my magic wand. Finally, after trying many different variations I come up with the correct spell. “AMRUS PHUTIUS” I say and watch the village getting transformed before my eyes.

As Jatayu and I fly away, I see the villagers stepping out of their homes, dancing and celebrating with joy, at the same time, confused by the changes that occurred in their life so suddenly.

Books by Sudha Murty (Listed in the order from the most favorite going down to the least favorite of my son) -

The Day I Stopped Drinking Milk
Wise and Otherwise
The Old Man and His God
The Magic Drum and Other Favorite Stories
How I Taught My Grandmother to Read

Email us:


Friday, October 31, 2014

उ आणि इ (बोला!)

अमेरिकन प्रसार माध्यमांमध्ये फार घबराट पसरली आहे. आफ्रिकेतून एक रोग इथे घुसू पहातोय. त्याला थोपवण्यासाठी कसुन प्रयत्न करण्यात येत आहेत. आफ्रिकेतून परत आलेला, त्या रोगाची लागण झालेला एखादा रुग्ण आढळला तर त्याला/ तिला तात्काळ हॉस्पीटलच्या खास एकांतवास कक्षात पाठवलं जात. त्यांना एकांतवासात घेऊन जाणारे वैद्यकीय कर्मचारी अंतराळविरांसारखे सगळं अंग झाकणारे संरक्षणात्मक कपडे घालूनच त्या रुग्णांच्या जवळपास जातात. तो रोग देशात पसरू नये ह्यासाठी सर्वतोपरीने दक्षता घेतली जात आहे. त्याची लस अजून उपलब्ध नाही. पण ती विकसीत करण्यात येत आहे अशी बातमी आहे.

काही दिवसांपूर्वी एका शाळेच्या प्रिन्सिपलनी सर्व पालकांना ईमेल पाठवली. शाळेतील काही मुलांच्या आयांनी प्रिन्सिपलना कळवलं की त्यांना त्यांच्या मुलांच्या केसात उवा सापडल्यात. प्रिन्सिपल ईमेल मध्ये म्हणाले कि सध्या शाळेचं वेळापत्रक फार फ़ुल्ल आहे . आम्ही काही बाहेरून विशेषज्ञ आणून सगळ्या मुलांचे केस तपासु शकत नाही. तेंव्हा सर्व पालकांनी आपापल्या पाल्यांची डोकी तपासावीत (आणि बरोबर स्वतःचीही?) आणि उवा आढळल्यास तात्काळ उपाययोजना करावी. जर उपाययोजनांन संबधीत काही प्रश्न असतील किंवा मदत हवी असेल तर शाळेच्या नर्सशी संपर्क साधावा.

मुलाच्या प्राथमिक शाळेत वर्षातुन दोनदा, मोठ्या सुट्टी नंतर मुलं शाळेत परत आली कि लाईस चेकर्स येऊन सगळ्या मुलांचे केस तपासत असत. उवा आढळल्यास नर्स पलकांना फोन करीत असे.

एकदा आम्ही भारतात सुट्टी घालवून परत आल्यावर तपासणी नंतर शाळेच्या नर्सचा मला फोन आला. मी तिला भेटायला गेले. वाटलं तिला जरा समजावून सांगावं की उवा फारशा हानिकारक नसतात. त्यांच्या पासुन मुलांना इजा पोहचत नाही.  उत्साहानं तिला म्हंटल, "भारतात हे कॉमन आहे. सगळ्या शाळकरी मुलींच्या केसात कधी ना कधीतरी उवा होतातच. त्याच्या एखादया बहिणीकडुन त्याला हि भेट मिळाली असावी".

ती मोठी चूक झाली. नर्सच्या चेहऱ्यावर - फारच गलिच्छ लोक दिसतायत- अशा तऱ्हेचा भाव दिसला. धडपडत स्पष्टीकरण दयायचा प्रयत्न केला  - उष्ण प्रदेश आहे... घाम फार येतो…मुलींचे केस लांब असतात… तेल लावायची पद्धत आहे … वगैरे. काही फरक पडला नाही.

"उपाययोजना करावी लागेल… पुढच्या आठवड्यात पुन्हा तपासणी होईल… उ आढळली तर ती नाहीशी होईपर्यंत शाळेत येता येणार नाही". उवांच्या बाबतीत परिचारिकेची वृत्ती फारच संकुचित वाटली. उगिच शाळा बुडायला नको म्हणून मी शाळेनी आणलेल्या लाईस चेकर्सचा सल्ला घेतला. त्यांनी मला उवां विषयी काही माहिती पत्रकं दिली, शाम्पू / कंडीशनर सारखं काहीतरी लावायला दिलं आणि त्यांच्या पावती बरोबर (आभार प्रदर्शनार्थ?) उच्या चित्राची एक छान किचेन भेट म्हणून दिली. त्यांनी दिलेल्या खास उवांच्या शाम्पूच्या मुळाशी बडीशेप आहे कि काय अशी शंका यावी इतपत त्याचं बडीशेपेच्या वासाशी साधर्म्य होतं.

आजकाल कुठल्याही आजराची लस टोचणे फार प्रचलित झालय. पोलिओ, मेननजायटीस सारख्या गंभीर आजाराच्या लशींची गोष्ट वेगळी, पण आपल्याकडे ज्यांना बालपणात होणारे सर्वसामान्य आजार असं पूर्वी मानलं जायचं त्या गालगुंड, कांजिण्यांसाठीही मुलांना शाळा- प्रवेशाच्या आधी लस टोचायला लावतात. कम्पलसरी! लस नाही टोचली तर शाळा नाही.

मुलं वयात यायला लागल्यावर ती लवकरच शरीरसंबंध सुरु करतील असं गृहीत धरून त्यातुन जे रोग पसरण्याची शक्यता असते ते पसरू नयेत म्हणून मुलांना ती माध्यमिक शाळेत असतानाच एक नवीन लस टोचायला सुरुवात करावी असा मुलांचे डॉक्टर आजकाल आग्रह करतात. अजुन ती कम्पल्सरी नाही म्हणतात. पण हि लस टोचा, ती लस टोचा हे डॉक्टरांच्याकडून ऐकल कि संभ्रम वाढतो.

हिंवाळा तोंडावर आला कि फ्लू शॉट्सच्या जाहिराती सगळीकडे झळकायला लागतात. मुलांनी आणि वयस्करांनी ते टोचून घेणं चांगल असा भरपूर प्रचार केला जातो. औषधांच्या दुकानातही फ्लू शॉट्स घ्यायची सोय करतात. म्हणजे शाम्पू आणायला जाल तेंव्हाच फ्लूची लसही टोचून घेता येते. त्यातच स्वाईन फ्लू आला कि म्हणतात नेहमीच्या फ्लू बरोबर ह्या नवीन फ्लूची लसही टोचून घ्या. लशी तरी सारख्या किती टोचत बसायच्या? काळजी वाटते! उद्या म्हणतील शाम्पू घ्यायला आलाच आहात, तर जाता जाता हि उवांची लसही घ्या टोचुन म्हणजे उवांपासुन तुमच कायमच संरक्षण होईल.

Email us:


Wednesday, October 22, 2014

व्हेज x नॉन व्हेज

ठाण्याला रहात असताना आमच्या शेजारी एक शाकाहारी एकत्र कुटुंब रहायचं. खूप प्रेमळ माणसं. आमचा त्यांचा खूप घरोबा. शेजाऱ्यांच्या आडीअडचणीला ते नेहमी मदतीला धावून येत. अपार्टमेंट संस्कृती असली तरी आमच्या मजल्यावर सगळ्यांची दारं दिवसा उघडीच असायची. फक्त रात्री बंद व्हायची. माझ्या आईला लहान मुलांची फार आवड. शेजारची लहान मुलगी सतत तिच्याकडे असायची. पुढे ते दोन भाऊ वेगवेगळ्या ठिकाणी रहायला गेले तरी जाणं -येणं कायम राहिलं.

पण त्या कुटुंबातील स्त्रिया आमच्याकडे पाणीही पीत नसत. आम्ही दादरला रहायला गेल्यावर दिवसभरासाठी म्हणून कधी घरी आल्या तरी उपास आहे म्हणून सांगत आणि काही ख्यायच -प्यायचं नाकारत. सुरुवातीला माझ्या ते लक्षात आलं नाही. वाटायचं खरच उपास असेल. पण असं बरेचदा घडल्यावर माझी ट्यूब पेटली. आईला त्यात काही विशेष वाटत नसे. पण मला ते खटकायला लागलं. माणसांच्या भावनांपेक्षा त्या त्यांच्या सोवळ्याला जास्त महत्व देतात असं वाटायला लागलं. मग मी हि त्यांच्या घरी खाणं बंद केलं.

मला वाटत ओबामांनीही तसच करावं. कधी गेलेच दिल्लीला आणि पंतप्रधानांच्या घरी बोलवलं जेवायला तर सरळ माझा उपास आहे म्हणून सांगायच आणि बरोबर आणलेलं आपलं उकळलेलं पाणी नाहीतर वाईन पीत बसायचं.

काही शाकाहारी लोक तर कमालच करतात. बाहेरचा पिझ्झा खातात पण मांसाहारी लोकांच्या घरातलं पाणी त्यांना चालत नाही. जणू काही पिझ्झा विकणारे सॉसेज आणि पेप्परोनी पिझ्झा वेगळ्या अव्हन मध्ये भाजतात आणि ह्यांच्या चीज पिझ्झासाठी वेगळी अव्हन वापरतात…एनी वे.

आजकाल बरीच मंडळी आरोग्यासाठी स्वखुशीन शाकाहारी होतेय. अमेरिकन रेस्तोरांत्स मध्येही व्हेज ऑप्शन्स असतात. पण प्रामाणिकपणे सांगायचं तर मला काही शाकाहारी लोकांच्याबरोबर बाहेर जेवायला जायला आवडत नाही. फार बाऊ करतात काही लोकं त्यांच्या शाकाहाराचा - ह्या सॉस मध्ये मीट आहे का? त्यात अंड्याचा अंश आहे का? असं वेटरला विचारत नुसता कीस काढत बसतात - बरोबरची कंपनी किंवा जेवण एन्जॉय करणं राहिलं बाजूला. बोअर होतं!

जे पुढ्यात येईल ते चूपचाप खायचं अशी माझ्या वडिलांची शिकवण होती. प्रवासाला जाताना काहीहि  बांधून बरोबर घ्यायचं नाही. जे वाटेत मिळेल ते चालवून घायचं हा नियम होता. त्यामुळेच कदाचित खाण्यापिण्याच्या बाबतीतलि एवढी चिकित्सा मला मानवत नसावी.

माझ्या इथल्या काही मैत्रिणींकडे बघितल्यावर मला वाटायला लागलय कि त्यांचा शाकाहाराचा अट्टाहास हा कुठेतरी स्वतःला असर्ट करायचा प्रकार तर नसावा. जसं एखाद्या मुस्लिम कुटुंबात आई -आज्जी कोणीच बुरखा घालत नाहीत पण एखादी कॉलेज तरुणी अचानक बुरखा घालायला लागते. माझ्या एका मैत्रीणीचं थोडसं तसच आहे.

तिच्या सासूला, आईला मुंबईत, घरात नॉनव्हेज आणलेलं चालत. त्या स्वतः बनवत नाहीत पण बाहेरून आणून घरातल्यांनी खाल्ल तर त्यांची हरकत नसते. पण हि माझी मैत्रीण न्यूयॉर्कमध्ये नवऱ्याला घरातही काही आणू देत नाही आणि बाहेर जेवायला गेल्यावर तिच्या प्लेटला नॉनव्हेजचा चुकून नुसता स्पर्श झाला तरी प्लेट बदलायला लावते.

एकदा आम्ही रेस्तोरांत जेवत होतो. तीचा मोठा मुलगा आणि नवरा मासळीवर ताव मारत होते. मुलगा तर मासे इतक्या आवडीनं खातो जणू मागच्या जन्मी कोळी असावा. ती कसली तरी भाजी प्लेट मध्ये घेऊन धाकट्या मुलाला अंगावर पाजत बसली होती. त्याला पाजत पाजता मला म्हणाली, "ह्याला मी स्ट्रिक्ट व्हेजिटेरियन करणार आहे".

मी सध्या माझा मूळचा स्पष्टवक्तेपणा कमी करायच्या प्रयत्नात आहे म्हणून सौम्यपणे तिला म्हंटल, "तो खूप लहान आहे. मोठा झाला कि ठरवेल काय खायचं, काय नाही खायचं ते".

माझ्या मैत्रिणी मला असलं काहीतरी का ऐकवतात ते समजत नाही. मागे एकदा एक गुजराथी मैत्रीण मला म्हणाली होती, "मी माझ्या मुलीला पक्की गुज्जू करणार आहे". तिचा नवरा महाराष्ट्रीयन आहे. मुलांना कुठली भारतीय भाषा शिकवायची ह्यावरून मला वाटत नवरा -बायकोत मतभेद असावेत. तर ती मला म्हणते, "मला मराठी गाणी ऐकायला आवडतात. पण बोललेली मराठी ऐकायला आवडत नाही. म्हणून मी मुलीला पक्की गुज्जू करणार. मुलगा मराठी झाला तरी चालेल".

त्यावेळी माझी स्पष्टवक्तेपणा निर्मुलन मोहिम सुरु झाली नव्हती म्हणून मी उगिचच माझं मतप्रदर्शन करत तिला म्हंटल, "मुलींचा ओढा वडिलांकडे जास्त असतो. तू जितकी तिला गुज्जू करायला बघशील तितकी ती मुद्दाम तुला चिडवायला मराठी होत जाईल. त्यापेक्षा तू मुलावर लक्ष केंद्रित कर. त्याला गुज्जू करणं बहुतेक तुला सोप्प पडेल".

त्यादिवशी रेस्तोरांत जर पूर्वीची मी असते तर मुलाला शाकाहारी करायला निघालेल्या मैत्रिणीला मनातलं सरळ सांगून टाकलं असतं - ' तू जर म्हणाली असतीस ना कि मी ह्याला मायकेल फेल्प्स सारखा स्विमर करणार किंवा रॉजर फेडरर सारखा टेनिस प्लेअर करणार तर मला तुझा हेवा वाटला असता. पण मुलाला शाकाहारी बनवायच हेच जर तुझं ध्येय असेल तर गुड लक. कर त्याला किती शाकाहारी करतेस ते'.

Sunday, September 14, 2014


त्यादिवशी मी खाली मान घालून रस्त्यानी चालले होते तेंव्हा अर्थातच मान खाली घालून चालताना जे दिसत ते मला दिसलं; म्हणून मी चालता- चालता अनौपचारिक पहाणी केली. त्यातून निष्कर्ष असा निघाला कि रस्त्यावरून चाललेल्या दर दहा बायकांच्यामध्ये एखाद -दुसरी स्त्रीच पायाची नखं न रंगवता घराबाहेर पडलेली असावी. म्हणजे आमच्या अप्पर वेस्ट साईडमध्ये किमान ७०-८० टक्के स्त्रिया (खरंच? एवढ्या?) सलॉन मध्ये जाऊन नखं रंगवून घेतात असं दिसतय.

पावला- पावलावर (!)  नेल सलॉन असूनही ती सतत भरलेली का असतात हे कोडं मला त्यादिवशी उलगडलं. नखं रंगवण हा इथे पर्सनल ग्रुमिंगचा इतका अविभाज्य भाग झालय हे तोपर्यंत माझ्या लक्षात आलं नव्हतं. जसं आपण केस विंचरल्या शिवाय, दात घासल्या शिवाय घराबाहेर पडणार नाही तसं काही बायका नखं रंगवल्या शिवाय घराबाहेर पडण अनुचित समजत असाव्यात.

पूर्वी आपल्याकडे तळपाय हा शरीराचा सर्वात दुर्लक्षिलेला अवयव असायचा - म्हणजे वर -वर पहाता तरी. जे पुरुष बूट - मोजे घालून कामावर जायचे त्यांच्या तळपायांची स्थिती जरा बरी असेल पण बऱ्याच महिलांचे तळपाय बारा महिने धुळिनी काळवंडलेले, सुकलेले, मोठ्ठ्या भेगा पडलेले असायचे. स्वतःकडे दुर्लक्ष हे एकमेव कारण त्यामागे असावं. मग नखं रंगवण तर दूरंच राहिलं. लहानपणी केलेलं एक इंटरेस्टिंग निरीक्षण मला आठवतं  - कामवाल्या बायकांचे तळपाय त्या ज्यांच्या घरी कामं करायच्या त्या बायकांपेक्षा स्वच्छ असायचे. घरोघरीची धुणी धुताना त्यांच रोज साबणाच्या पाण्यात पेडीक्युअर होत असावं. ज्या गोष्टीसाठी मला आंघोळीतली एक-दोन मिनिटं आठवणीन बाजूला ठेवावी लागतात ते तिला अनायसे साध्य होतं म्हणून आमच्या कामाच्या बाईचा मला तेंव्हा हेवा वाटायचा.

नखं रंगवलेली स्वच्छ पावलं दिसतात छान हे कोणीही मान्य करील. त्यादिवशीच्या माझ्या पहाणीत असही दिसुन आलं कि बहुतेक स्त्रियांच्या नखांवर लाल चुट्टुक रंगाचं पॉलीश होतं. क्वचितच एखादीच निळसर - जो सध्या तरुणींमध्ये लोकप्रिय नख-रंग दिसतोय. सगळीच्या सगळी पावलं नाजूक सुंदर चप्पलांनी सजलेली होती. चप्पल हा ही आता दागिनाच झालाय जणू. सोनेरी- चंदेरी -खड्यांनी मढलेल्या-विविध प्रकारचे गोंडे लावलेल्या कित्ती सुंदर डिझाईनच्या असतात!

हा महिना संपत आला कि थंडी जशी वाढत जाईल तशी मोकळ्या हवेत फिरणारी सगळी पावलं हळूहळू काळ्या, ब्राऊन बुटात बंदिस्त होतं जातील. पण म्हणून ती सलॉनकडे वळायचं विसरतील असं नाही. पेडीक्युअर नाही तरी मेनिक्युअर साठी तरी त्यांना जावच लागेल.

मेनिक्युअरशी माझं फारसं सख्य नाही. माझ्या देशी स्वयंपाकघरातल्या सततच्या हात धुण्यात नखरंगाचा दुसऱ्या दिवशी कपचा उडतो. आणि त्यावर हळदीचे सुंदर पिवळे डागही पडतात ते वेगळच.  ग्लव्ज घालून स्वयंपाक कर -
नखं रंगवणाऱ्या चीनी मुली सल्ला देतात. पण रबरी हातानी कांदा चिरायची, कणिक मळायची सवय अजून लावून घ्यायचीय.

शिवाय, बुटांनी पावलं झाकली गेली म्हणून काय झालं? थंडीत चालून कुडकुडल्यावर थोडावेळ उबदार गुबगुबीत खुर्चीत जाऊन बसायला, कोणाकडून तरी कोमट पाण्यानी धुवून, चोळून, सुवासिक क्रीमनी थोडं आंजारून -गोंजारून घ्यायला कुठल्या पावलांना आवडणार नाही?                                                                          



Sunday, August 10, 2014

Konkani cashews in Pepsi bottles

As someone with deep roots in the Konkan and an interest in farming, I read with great curiosity an article in the NY Times about Pepsi trying to sell the juice of cashew-apples from Ratnagiri district... and how the Clinton Foundation is involved! Link to the article is below:

I have never travelled by the Konkan railway, but I know that this is the time of the year when they run packed beyond capacity, as thousands of konkanis who have made Mumbai their home, make their way back to their native villages to celebrate the Ganesh festival that is coming up at the end of the month. There is no shortage of konkanis in Mumbai- my mother being one, too. She was born and raised in a small coastal town called Malvan which is not far from Ratnagiri and was, in fact, once a part of that district. Konkan is the regional name for the towns and villages located south of Mumbai, along the Arabian sea coast in the state of Maharashtra.

I like to think of myself as konkani too, even though my father is not konkani and I have never really lived there. But I have visited many times. And my grand mother- my dad's mother -was from the same town as my mother. So I guess that makes me at least 75 percent konkani; which I feel is enough to make me a bona fide konkani at heart.

The reason I am a proud konkani is - the food. The konkanis are all about their food. Their life revolves around the fresh catch of the day and the availability of fish in the market. And although, fish in coconut curry and steamed white rice is the staple, there is no shortage of delicious delicacies cooked elaborately, using complex flavors and fine techniques, in konkani cuisine. Some of the things that I got to eat in my grandma's home in Malvan- cooked by my aunts- I am afraid I can only taste in my memory now: their taste nearly impossible to replicate authentically in my Mumbai kitchen, let alone in a NewYork kitchen for the time, effort and freshness and purity of the ingredients that is required to do so. But again, a konkani at heart can easily forget everything else as long as there is a small piece of fresh fish sitting pretty on her plate next to the rice… just for the smell of it!

So naturally, as someone with deep roots in the Konkan and an interest in farming- small scale farming that is, I read with great curiosity an article in the NY Times about Pepsi trying to sell the juice of cashew-apples from Ratangiri district - especially the couple of paragraphs below:

"To help improve the farming, collection and rapid processing of the apples, Pepsi turned to the Clinton foundation, which had expressed interest in the company's efforts to incorporate small farmers into its global supply chains. Small farmers supply it with chickpeas in Ethiopia and corn and sunflowers in Mexico.

"We work with them to  improve cultivation and yields and offer them better prices for their nuts as well as create a market for their cashew-apples," said G Ramachandran, general manager of Acceso Cashew Enterprise, the business established by the Clinton Foundation last December to carry out the program in India.

The Portuguese introduced cashew trees in the 16th century in the region around Goa, hoping to stem the erosion of rich topsoil that was being washed away by heavy rains. Now India is one of the world's largest cashew producers. Some three - quarters of the roughly 660,000 tons of nuts grown here come from small farmers with orchards of one to two hectares, or 2.5 to 5 acres." ….Who knew?

Spicy cashews which were long available in India are now commonly seen in Manhattan super- markets labeled as masal and curry cashews. In Mumbai, during the season, I sometimes see road-side vendors selling olay kaju or wet (fresh) cashews sitting like fish - on a bed of ice; when cooked they taste like shrimp. But I am not sure the juice of cashew-apples will become popular among the konkanis - unless Pepsi finds a way to lace it with the smell of fish - just a little bit.

Saturday, August 2, 2014

पुलं, गीत रामायण आणि दादरच घर

शेवटी एकदाचं कोणीतरी संपूर्ण गीत रामायण यू ट्यूबवर चढवलं. बरेच दिवस मी शोधत होते पण सापडत नव्हतं. खूप शोधल्यावर एक गाणं सापडलं होतं पण ते सुद्धा ओरिजिनल नाही. १९८०च्या दशकात काही वर्ष अशी होती कि किर्ती कॉलेज जवळच्या माझ्या आईच्या घरात रोज सकाळी कॅसेट प्लेअरवर एकतर गीत रामायण तरी चालू असायचं नाहीतर पुलंच बटाट्याची चाळ. सकाळच्या वेळी सगळे शाळा -कॉलेज -ऑफिसला जायच्या गडबडीत असायचे; कोणी टोस्ट- बटर खात असायचे तर कोणी उसळ -चपाती. आई मधूनच स्वयंपाकाच्या मामींना काहीतरी सूचना कर, मधूनच डायनिंग टेबलाशी बसलेल्या माझ्या वडिलांच्या ताटात गरम चपाती वाढ अशी आतबाहेर करत असायची आणि पार्श्वभूमीवर एकतर पुलं खदखदून हसवत असायचे नाहीतर फडके- माडगुळकर द्वयी आपल्या शब्द -स्वरांनी घरात  गंगाजलाचा शिडकाव करत असायची.

ऑफीसला निघालेले माझे कर्तुत्ववान, कार्यव्यस्त वडील दिवाणखान्यातल्या सोफ्यावर बसून बूट -मोजे घालताना पराधीन आहे जगती पुत्र मानवाचा ऐकत मान डोलावून दाद देतायत ह्याचा एक सुंदर फोटो माझ्याजवळ आहे.  त्यांच्या शब्दात सांगायचं तर मजजवळ आहे. कुठल्याही कॅमेऱ्यांनी ती छबी टिपलेली नाही. माझ्या कम्प्युटरवरच्या स्लाईड शो मध्ये अर्थातच ती नाही. पण डोळ्यांच्या वाईड अन्गलनी लेन्सनी रेकॉर्ड केलेली ती व्हिडीओ क्लिप मी जेंव्हा माझ्या आठवणीत लॉग इन करून मनाच्या स्क्रीनसमोर आणते - अगदी पूर्वेकडच्या बाल्कनीतून खोलीत शिरलेल्या उन्हाच्या कवडशा सकट - तेंव्हा काळ -प्रवास करून पट्कन भूतकाळात जावं आणि आयुष्य त्याक्षणा पर्यंत रीवाइंड करावं असं पुष्कळदा वाटतं.

त्याच घरात मी एकदा मीनल गावस्करांच पुत्र व्हावा ऐसा पुस्तक वाचनालयातून आणून वाचलं होतं. त्यात त्यांनी लिहीलं होतं कि सुनीलच्या वेळी गरोदर असताना त्यांनी राम, शिवाजी अशा ऐतिहासिक आणि पौराणिक थोर पुरुषांची चरित्र वाचली होति. काही आधुनिक आया बाळ  पोटात असताना आपल्या पोटाला हेड फोन्स लावून त्याला शास्त्रीय संगीत ऐकवतात. हे दोन्ही मी करायला विसरले. परंतु मुलगा जसा मोठा व्हायला लागला तस त्याच्यावर काय संस्कार करावेत आणि कसे ह्याबद्दल अनेक प्रश्न मला सतावायला लागले: अभ्यासात प्राविण्य मिळव, खेळात कसून मेहनत घे, संगीताचा सराव- पाश्चात्य संगीताचा असला तरी चालेल- थोड्या प्रमाणात का होईना चालू ठेव, वाचनाची गोडी लावून घे - हे सगळ त्याच्याकडून करवून घेणं त्याच आयुष्य समृध्द करायला, त्याला चागलं वळण लावायला पुरेसं आहे का हि सगळी केवळ वरवरची मेहनत आहे आणि ह्यापलीकडे काही खोल संस्कार त्याच्यावर व्हायला हवेत?

भारतातली गोष्ट वेगळी. तिथल्या हवेतच रामायण, महाभारत, शिवचरीत्र असतं. मुलांच्यात ते कुठून तरी उतरतच.  पण न्यूयॉर्कच्या काचेच्या मनोऱ्यामध्ये रहाताना मुलांमध्ये काय उतरणार -  डॉलरायण?  मिलियन आणि बिलियन डॉलर्स कोणी कसे कमावले आणि कसे खर्च केले त्याच्या वदंता? असं नाही कि इथे सगळेच स्वार्थी आणि केवळ पैशाच्या मागे आहेत. बिलकुल नाही. उलट स्वतः पलीकडे जाऊन सामाजिक जाणीव असलेल्या लोकांचा इथे बिलकुल तुटवडा नाही. घराजवळच्या सूप किचन मध्ये जाऊन निराधार लोकांना खायला घालण्यापासून ते हेटी मधल्या भूकंपग्रस्तांना प्रत्यक्ष तिथे जाऊन सर्वतोपरीनं सहाय्य करणाऱ्यात सेलेब्रिटीज पासून सर्वसामान्यान पर्यत सगळे असतात.

काही पालक आपल्या मुलांना अमेरिकेच्या इतिहासाची माहिती दयायला धडपडतात तर काही त्यांना सुट्टीत युरोपला नेऊन युरोपियन इतिहासाशी त्यांची ओळख करून देतात. पण सामाजिक जाणीव मुलांच्यात बिंबवण आणि पाचशे - हजार वर्षांपूर्वीच्या इतिहासाशी त्यांची ओळख करून देणं पुरेसं आहे कि कुठेतरी अनादी काळाशी त्यांची नाळ जोडली जायला हवी? आई -वडिलांच्या निस्वार्थी, निरपेक्ष प्रेमातून मिळालेली ताकद त्याला पुरेशी होईल कि काका, मामा, आज्जी, आजोबा ह्यांच्या पलीकडे प्राचीन काळा पासून चालत आलेल्या पिढ्यान पिढ्याच्या साखळीतला तो एक दुवा आहे ह्याची जाणीव त्याला होणं महत्वाचं आहे. ती जाणीव त्याला आपोआप होईल कि त्यासाठी विशेष प्रयत्न करावे लागतील? प्रश्नच प्रश्न.

आठवणींचा चित्रपट रीवाईंड करून पुन्हा तुकड्या- तुकड्यांनी रिप्ले केला तर काही फ्रेम्स मला ठळक दिसतात. एक म्हणजे मी श्रीमान योगी वाचावं म्हणून वडिलांनी केलेली धडपड. रणजीत देसाईंच्या श्रीमान योगीचा पहिला खंड अपेक्षेपलीकडे यशस्वी झाला आणि हातोहात खपला. आता नक्की आठवत नाही पण दुसऱ्या खंडासाठी मला वाटत प्रतीक्षा यादीत नाव नोंदणी करावी लागली किंवा असच काहीतरी होतं. वाचक अधीरतेनं त्याची वाट पहात होते.  माझे वडील तरी नक्कीच होते. स्वतः साठी नाही तर मी वाचावं म्हणून. दुसरा खंड त्यांच्या हातात पडला तेंव्हा मी उन्हाळ्याच्या सुट्टीत मालवणला आज्जोळी गेले होते. खरतर लवकरच परत येणार होते, तरीही त्यांनी तो जाडजूड ग्रंथ मला पोस्टानी मालवणला पाठवला होता. ब्राऊन पेपर आणि प्लास्टिक मध्ये गुंडाळलेल्या त्या बाडाचा फोटोही अर्थातच त्यांच्या गीत रामायण ऐकतानाच्या फोटोसारखा आजही मजजवळ आहे.

शिवरायांच्या राज्याभिषेकाला तीनशे वर्ष पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने आझाद मैदानात मोठ्ठ प्रदर्शन भरलं होतं. बरेच महिने ते चालू होतं. एका रविवारी वडील आम्हाला ते प्रदर्शन बघायला घेऊन गेले. बाबासाहेब पुरंदरेंच चैतन्यपूर्ण निवेदन आणि लताबाईंनी म्हंटलेल्या हे हिंदू नृसिंहा प्रभो शिवाजी राजा सारख्या जोशपूर्ण गाण्यांनी तिथल वातावरण खूप भारलेलं होतं. खूप गर्दी होती. ते प्रदर्शन मला आठवत नाही. पण त्या सोहोळ्याचा आणि तिथल्या वातावरणाचा माझ्यावर खूप खोलवर परिणाम झालाय असं वाटतं. त्या निवेदनाच्या आणि गाण्यांच्या कॅसेट्स मी नंतर खूप वेळा ऐकल्या. वडिलांनी शिवाजी महाराजांची महती कधी स्वतःच्या शब्दात मला सांगितली नाही पण त्यांनी मला महाराष्ट्रभर फिरवल -सुरवातीला बसनी नंतर कारनी. महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी आणि भूमीशी त्यामुळेच कि काय माझं खूप घट्ट नातं विणलं गेलं.

अमेरिकेत सगळ्या माजी राष्ट्राध्यक्षांच्या मोठ्ठ्या लायब्ररीज आहेत. त्याला प्रेसिडेन्शियल लायब्ररी म्हणत असले तरी , खरंतर ते राष्ट्रीय संग्रहालय/ मोठ्ठ उद्यान असं सगळं ऑल इन वन असतं. इथल्या सगळ्याच गोष्टींप्रमाणे भव्य, दिव्य, आणि परिणामकारक. मुंबई -पुण्यात केवळ शिवाजी महाराजांना वाहिलेलं मोठ्ठ संग्रहालय तर तेंव्हा नव्हतं पण त्याची उणीव काही प्रमाणात का होईना त्या त्रिशताब्दी सोहोळ्यानी भरून काढली.

वडिलांनी शिवाजी महाराजांकडे माझं लक्ष वेधलं तर आईमुळे गीत रामायणाची गोडी लागली. आम्ही तेंव्हा ठाण्याला रहात होतो. ठाण्याचं गडकरी रंगायतन होण्याच्या थोड्या आधीची हि गोष्ट आहे. नाटक -संगीताचे सगळे कार्यक्रम तेंव्हा मो. ह. विद्यालयाच्या पटांगणात होत असत. सुधा करमरकरांची बालनाट्य - खाक्या राक्षस, वेताळ वगैरे, हृदयनाथ मंगेशकर आपल्या बहिणींबरोबर करायचे तो भावसरगम नावाचा मराठी भावगीतांचा कार्यक्रम त्या पटांगणात बघितल्याचं आठवतय. आणि अर्थातच गीत रामायण. ते मला वाटत तेंव्हा काही भागांमध्ये व्हायचं. आणि बाबुजींचा घसा खराब झाला तर कार्यक्रम आयत्या वेळी रद्द व्हायचा. एकदोनदा आम्ही तिथे जाऊन कायर्क्रम रद्द झाल्यामुळे परत आल्याच अंधुकस आठवतय.

मध्ये काही वर्ष गेली आणि कॅसेट प्लेअर सगळ्या घरात प्रचलित झाल्यावर गीत रामायणातली गीतं लक्ष देऊन पुन्हा ऐकायला मिळाली. तोपर्यंत आम्ही दादरला रहायला आलो होतो. गीत रामायण पुन्हा पुन्हा ऐकताना जाणवलं कि गदिमांनी जे लिहिलय ते महाकाव्यच आहे. आणि बाबुजींनी ते गाताना त्यातल्या सगळ्या प्रसंगांचे आणि भावनांचे चढ-उतार ऐकणाऱ्यापर्यंत हुब्बेहूब पोहोचावेत ह्याची काळजी घेतलीय. स्वयंवर झाले सीतेचे, पराधीन आहे जगती पुत्र मानवाचा, मोडू नका वचनास  ह्या गाण्यांची अवीट गोडी वर्णन करू शकेन इतकं शब्द सामर्थ्य मजजवळ नाही.

स्वयंवर झाले सीतेचे जेंव्हा मी आता त्यातल्या शब्दांकडे लक्ष देऊन ऐकते तेंव्हा असं वाटत कि राम- सीता विवाह सोहोळ्याच अत्यंत रोमांटिक वर्णन माडगुळकरांनी नुसत्या शब्दांनी त्यात इतक्या समर्थपणे  केलय कि यश चोप्रा, करण जोहर हे बॉलीवूड मध्ये किंग ऑफ रोमान्स म्हणून ओळखले जाणारे निर्माते -दिग्दर्शक कोट्यांनी रुपये खर्च करूनहि तेवढा रोमान्स अजून पर्यंत कधीच पडद्यावरच्या कुठल्या विवाह सोहोळ्यात दाखवू शकलेले नाहीत. तशी माझी आई अमेरिकन लोकांच्या भाषेत सांगायचं तर होपलेस रोमांटिकच होती. आणि माझे वडील तिचे हिरो होते.  तिनं आवर्जून आम्हाला हे सगळे कार्यक्रम दाखवले आणि ऐकायला लावले ह्यात नवल नाही.

आपल्याकडे हिंदी सिनेमाच्या प्रभावामुळे असेल कदाचित पण हिरो हा शब्द आपण खूप सर्वसामान्य अर्थानी वापरतो. व्हिलन बरोबरच्या ठीशॉ ठीशॉ मध्ये जो जिंकतो तो हिरो किंवा चित्रपटाच्या शेवटी नायिका ज्याला मिळते तो हिरो. सुदैवानी माझ्या वडिलांवर हिंदी सिनेमाचा प्रभाव बिलकुल नव्हता. त्यामुळे त्यांनी जी हिरोची किंवा नायकाची संकल्पना आमच्या समोर ठेवायचा प्रयत्न केला - राम म्हणा किंवा शिवाजी म्हणा हे खूप व्यापक अर्थानी हिरो होते. समाजाचे नायक होते.

लहानपणी रोज गीत रामायण ऐकल्यामुळे माझे आचार -विचार जरा अतिच शुध्द झाले असावेत अशी मला शंका आहे. पण अशुध्द पेक्षा अति-शुद्ध बरं म्हणून मुलालाही ते ऐकवावं असं फार दिवसांपासून मनात येतं होतं. जून - जुलै मध्ये त्याच्या शाळेला सुट्टी असताना आणि सॉकर वर्ल्ड कप आणि विम्बल्डन सुरु झाल्यावर मी एका स्क्रीन वर गीत रामायण वाजवत राहिले. गाडीत मी माझी गाणी लावली तर तो कुरकुरतो आणि थोड्यावेळानी स्टेशन बदलून एफ एम लावायला लावतो. पण घरात टेनिस, सॉकर, बास्केट बॉल बघताना पाठीमागे काय म्युझिक चालू आहे ह्याची त्याला फारशी पर्वा दिसली नाही. फक्त एकदाच एक अत्यंत स्लो, दुःख्खी गाणं सुरु झाल्यावर तो, "मॉम, धिस इज सो आउट ऑफ ट्यून" एवढं म्हणाला. पण तरीही त्यानं ते बंद नाही केलं.

माझ्या आशा पल्लवित होतील अशी आणखी एक गोष्ट घडली. रात्री झोपताना मी आय-फोनवर मनाचे श्लोक ऐकते. अनुराधा पौडवालच्या गोड आवाजातले ते श्लोक माझ्यासाठी अंगाई गीताचं काम करतात. मुलालाही ते आवडतात. त्यांचा अर्थ बिल्कुल समजत नसला तरी. काही दिवसांपूर्वी तो मला म्हणाला, "मॉम, आज कॅम्प मध्ये खूप दमायला झालं. मला झोप लागत नाहीय. मनाचे श्लोक लावतेस?"…मग थोडं थांबला आणि म्हणाला, " नाहीतर असं कर तुझ ते गीत रामायणच लावं". गदिमा झिंदाबाद! बाबूजी झिंदाबाद! (मी मनात म्हंटल)

पुलंच्या निर्मळ, सुसंस्कृत व्यक्तिमत्वाचाही माझ्या पिढीवर किती प्रभाव पडलाय! त्यांना दूरदर्शन वर खूप बघायला मिळालं. त्याची सगळी पुस्तकं, प्रवास वर्णनं, विनोदाला कारुण्याची झालर असलेली व्यक्तिचित्रण- सगळच अनेकदा वाचल.  आठवतं? एकदा सकाळी पेपर उघडला तर अनपेक्षितपणे त्यांचा एक लेख वाचायला मिळाला - अंतुले तुम्हारा चुक्याच. शालिनीताईनि अंतुलेंच आसन हलकेच काढून घेतल त्यावर लिहिलेला. रविवार होता का तो? कुणास ठाऊक. पण दिवसाची सुरुवात त्यामुळे छान झाली.

खूप इच्छा असूनही मुलाची पुलंशी ओळख करून देण कठीण जातय. भाषेचा मोठ्ठा अडसर आहेच. त्यांच एक इंग्रजी पत्र मला नेट वर सापडलं. त्यांनी त्यांच्या वरळीला रहाणाऱ्या भाचीला बम्बय्या इंग्रजीत लिहिलेलं. त्यातील पुलंचे मास्तर आणि आजोबा ह्यांच्या मधिल संभाषणाच वर्णन आणि गणिताच्या पेपरातल्या ९ टक्के मार्कांचे पुलं नि  ९० टक्के कसे केले ते वर्णन वाचून आमची दोघांची हसून हसून मुरकुंडी वळली. पण शाळेचा अभ्यास, खेळाचं कोचिंग, संगीताची शिकवणी ह्यातच इतका वेळ जातो कि दुर्दैवाने मराठी बोलण्याकडे दुर्लक्ष होतय मग वाचायची गोष्टच सोडा.  त्याला आपल्या जेवणाची गोडी लावायला मला काही त्रास पडला नाही. चक दे, थ्री इडियट्स, झिन्दगी न मिलेगी दोबारा सारखे सिनेमा सब टायटल्स शिवाय पुन्हा पुन्हा बघताना त्याला भाषा आड येत नाही. मग पुलंच साहित्य जर  आजच्या मुलांच्या पचनी पडेल अशा तऱ्हेनं सादर केलं तर मला नाही वाटत ते त्यांच्या पर्यंत पोहोचवायला काही त्रास पडेल. नाहीतर भारतातल्या मुलांची एक आख्खी पिढी बिच्चारी डान्स इंडिया डान्स आणि ड्रामे बाझ इंडिया बघत मोठी झाली तर ते त्यांच्या आणि देशाच्या दृष्टीनं किती दुर्दैवाच होईल!